Fundusze InwestycyjneSkuteczne narzędzia dla inwestorów

Oczywiście fundusze akcji chcą aby inwestor uwierzył, w całkiem logicznie brzmiącą zasadę:

Jeżeli chcesz dużo zarobić na rynku funduszy - musisz inwestować agresywnie. Np. w fundusze akcji.

A wtedy musisz pogodzić się z możliwością dużej straty. W końcu fundusze akcji potrafią doskonale zarabiać (nawet ponad 80% w ciągu roku, ale też i tracić - nawet ponad 50% w ciągu roku).

Brzmi rozsądnie, nieprawdaż? Ale nie naszym zdaniem…

Naszym zdaniem jest zupełnie inaczej…

Jest tylko jeden problem - aby zrealizować tę funkcję … inwestycji trzeba pilnować

A kto chciałby w momencie gdy rozmawia z doradcą o inwestowaniu w fundusze usłyszeć: To doskonały sposób na pomnażanie pieniędzy, pod warunkiem, że będzie Pani/Pan swoich inwestycji doglądać, monitorować, najlepiej codziennie sprawdzać…

A ponieważ większość inwestorów na pewno nie chciałaby tego usłyszeć - dlatego tego nie słyszy.

A kto powiedział, że trzeba samodzielnie monitorować wyniki funduszy?

Dokładnie 4 lata temu też mieliśmy ten problem (mieliśmy - my - twórcy portalu opiekuninwestora.pl).

Teraz Twoje inwestycje mogą być monitorowane przez komputery. A Ty otrzymasz informację nie codziennie - ale tylko wtedy, gdy będą tego wymagały Twoje inwestycje.

Ja też nie muszę śledzić rynków finansowych…

Nieważne, czy monitoruję indeksy giełdowe, kursy walut (wazne przy funduszach zagranicznych) czy też poszczególnych funduszy lub mojego portfela - wiadomość otrzymam tylko wtedy gdy wydarzy się to o czym chciałem wiedzieć.

Tak jak np. w maju:

I znowu będzie o wynikach funduszy Pioneer. Nie dlatego, że to złe fundusze. To naprawdę doskonały, doświadczony zespół zarządzających, firma o 80 letniej historii na świecie. Tym razem trochę krytyki pod adresem działu marketingu oraz prezesa Pioneer Pekao TFI. Za to, że publikując najnowszą informację prasową o czymś zapomnieli. Czy przypadkiem?

A chodzi o informację prasową z 28 lipca 2010 roku p.t. 18 lat funduszy inwestycyjnych w Polsce.

Informacja Prasowa Pioneer Polska, Warszawa, 28 lipca 2010 r.

Cytat:

Dokładnie 18 lat temu powstał pierwszy fundusz inwestycyjny w Polsce – dziś znany jako Pioneer Zrównoważony. Jego stopa zwrotu to 1446 procent. (…) Klient wpłacający do funduszu 10 zł w lipcu 1992 r. (w przeliczeniu na dzisiejsze pieniądze) dziś za jednostkę uczestnictwa otrzymałby ponad 155 złotych. (…)

Jesteśmy dumni, że możemy reprezentować nie tylko największe Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych w Polsce, ale także najstarszy fundusz w kraju. Pioneer Zrównoważony może służyć już jako swoisty benchmark rynku funduszy w Polsce i analiz historycznych. Tym bardziej cieszy jego stopa zwrotu, która pokazuje, że opłaca się inwestować w dłuższej perspektywie – mówi Prezes Pioneer Pekao TFI, Krzysztof Lewandowski.

Informacja brzmi bardzo przekonująco.

16,4% średniorocznie może wyglądać bardzo przekonująco, że warto inwestować w fundusze - gdyż w długim okresie spokojnie (i jak dużo!) zarabiamy. Przy obecnym poziomie lokat 5% taki wynik może robić wrażenie!

Ponieważ osobiście jestem przeciwnikiem inwestowania pieniędzyw jednym funduszu - jak pokazałem wielokrotnie jest to po prostu liczenie na szczęście - dlatego ta informacja prasowa mocno mnie dotknęła.

Zawsze starałem się pokazać, że, tak jak w życiu, ważne aby to co nam serwuje reklama do czegoś porównać.

Wybrane hasła z notatki prasowej

“Cieszy stopa zwrotu”, “opłaca się inwestować w długiej perspektywie”, “16,5% średniorocznie”, 1446% w 18 lat. To wszystko matematycznie prawda. Fundusz rzeczywiście tyle zarobił. I faktycznie działa od 18 lat.

Ale …

Po pierwsze: uwzglęnijmy inflację

Wyniki funduszu (1.8.1992 do 27.07.2010): 1446%
Inflacja w tym okresie: 431%

(aby policzyć inflację dokładnie od sierpnia 1992 wystarczy na stronie GUS skorzystać z tabelki z inflacją roczną pokazaną jako “analogiczny miesiąc poprzedniego roku = 100)

Całkowicie innego znaczenia nabiera zdanie: “Klient wpłacający do funduszu 10 zł w lipcu 1992 r. (w przeliczeniu na dzisiejsze pieniądze) dziś za jednostkę uczestnictwa otrzymałby ponad 155 złotych“.

Powinno brzmieć: Klient wpłacający do funduszu 10 zł w lipcu 1992 r. (w przeliczeniu na dzisiejsze pieniądze i po uwzględnieniu inflacji) dziś wartość posiadanych jednostek uczestnictwa ma siłę nabywczą 29 zł.

Przyznasz, że 29 zł brzmi nieco inaczej niż 150 zł ….

Po drugie: a gdyby porównać wynik funduszu do lokaty bankowej?

Wyniki lokat na podsawie zestawienia na stronie, ponieważ fundusz zaczął działalność w połowie 1992 roku, stąd oprocentowanie lokaty za roku 1992 policzono jako połowę rocznego oprocentowania - czyli 20% jednocześnie dodając 5% za okres 8.2009-8.2010. Warto podkreślić, że podane oprocentowanie to oprocentowanie średnie - nie najwyższe. Uwaga - podane oprocentowanie lokat uwzględnia podatek płacony po każdym roku z zysku na lokacie.

Podsumowanie

Jak widać - gdy dokładnie przyjrzymy się wynikom uwzględniając inflację i porównując wynik do lokaty bankowej - inwestowanie w długim terminie nie okazało się aż tak zyskowne.

Koniec lipca 2010 roku to dobry moment dla takiej analizy. Inwestorzy stosujący zasadę Kup i Trzymaj są dziś najczęściej w połowie drogi do odrabiania strat z ostatniej bessy - spadków z roku 2008. Czyli wynik 1446% jest wynikiem dobrym do analizy. Nie jest to:

• ani wynik największych szczęściarzy - czyli tych, którzy sprzedali ten fundusz na górce. Równo 3 lata temu można było napisać, iż fundusz Pioneer Zrównoważony w 15 lat zarobił 2036%! To 250% po uwzględnieniu inflacji.
• ani wynik największych pechowców - czyli tych, którzy zakończyli inwestycję w dołku. Równo 1,5 roku temu można było napisać, iż fundusz Pioneer Zrównoważony w 16,5 lat zarobił 852%! To 58% po uwzględnieniu inflacji w 16,5 roku. To 2,8 średniorocznie ponad inflację.

Jedno można powiedzieć - nawet sprzedając w dołku zysk był nieco lepszy od lokaty bankowej. Tylko… czy nie jest tak, że inwestując w prosty, ale aktywny sposób, można było zarobić dużo więcej? Nie tracić podczas kilku okresów bessy w przeszłości.

Czy można inwestować inaczej?

W okresie 1.1.1999 do 1.4.2010 fundusz Pioneer Zrównoważony: 97% zysku (bez podatku)

W okresie 1.1.1999 do 1.4.2010 strategia Darwin Defender: 403% zysku (uwzględniając podatek płacony przy każdej konwersji między funduszami)

Ile zarabiało się na lokatach w poprzednich latach. Taki rym

Jak co roku prezentuję informacje o oprocetnowaniu lokat bankowych w ostatnich kilkunastu latach. Po co? Aby każdy mógł porównać wyniki długoterminowe funduszy do inwestowania na lokacie. Fundusze inwestycyjne w swoich reklamach skuteczności długoterminowego inwestowania idą za daleko - pokazując wyniki za okres kilkunastu lat zapominając o inflacji lub o porównaniu do lokat bankowych.

Dane do obliczeń

Do obliczeń używam oprocentowania 12-miesięcznych depozytów złotowych osób prywatnych obowiązujące na styczeń danego roku. Jest to średnia ważona depozytów z różnych banków. Oznacza to, że “aktywnie” oszczędzający inwestor każdego roku mógł wybrać lepsze lokaty niż podane tutaj wartości. Czyli - innymi słowy - inwestor wybierając lokaty mógł zarobić więcej.

Podatek

Nieodzownie związany z inwestowaniem. Ten tzw. podatek Belki obowiązuje od 1 marca 2002 roku. Dlatego w jednej wersji obliczeń uwzględniam podatek dopiero dla lokat założonych po 1.3.2002. Podatek to 19% od wypracowanego zysku.

Oprocentowanie lokat bankowych

Podane jest średnie oprocentowanie lokat w danym roku, dostępne na styczeń danego roku.

Pierwsze zestawienie - przy założeniu pobierania podatku po każdym zakończonym roku lokaty (począwszy od roku 2003 - podatek Belki wprowadzono w marcu 2002)

• Oprocentowanie lokat w styczniu 2010: 4,3%
• rok 2009 = 5,9%. Zysk w 1 roku = 4,8%
• rok 2008 = 3,8%. Zysk w 2 lata = 8,0% (średniorocznie: 3,9%)
• rok 2007 = 3,5%. Zysk w 3 lata = 11,1% (średniorocznie: 3,6%)
• rok 2006 = 3,7%. Zysk w 4 lata = 14,4% (średniorocznie: 3,4%)
• rok 2005 = 5,2%. Zysk w 5 lat = 19,2% (średniorocznie: 3,6%)
• rok 2004 = 3,5%. Zysk w 6 lat = 22,6% (średniorocznie: 3,5%)
• rok 2003 = 4,5%. Zysk w 7 lat = 27,1% (średniorocznie: 3,5%)
• rok 2002 = 7,9%. Zysk w 8 lat = 37,1% (średniorocznie: 4,0%)
• rok 2001 = 15,0%. Zysk w 9 lat = 57,7% (średniorocznie: 5,2%)
• rok 2000 = 13,3%. Zysk w 10 lat = 78,6% (średniorocznie: 6,0%)
• rok 1999 = 11,8%. Zysk w 11 lat = 99,7% (średniorocznie: 6,5%)
• rok 1998 = 19,7%. Zysk w 12 lat = 139,1% (średniorocznie: 7,5%)
• rok 1997 = 18,9%. Zysk w 13 lat = 184,2% (średniorocznie: 8,4%)
• rok 1996 = 29,0%. Zysk w 14 lat = 266,7% (średniorocznie: 9,7%)
• rok 1995 = 33,0%. Zysk w 15 lat = 387,7% (średniorocznie: 11,1%)
• rok 1994 = 35,0%. Zysk w 16 lat = 558,3% (średniorocznie: 12,5%)
• rok 1993 = 38,0%. Zysk w 17 lat = 808,5% (średniorocznie: 13,9%)
• rok 1992 = 40,0%. Zysk w 18 lat = 1171,9% (średniorocznie: 15,2%)

Uwzględnienie podatku (przez to, że obowiązuje od niedawna i nie dotyczył czasów z wysokim oprocentowaniem lokat) niewiele zmniejszyło wynik inwestycji (i wynik średnioroczny) w porównaniu z drugim zestawieniem (poniżej) gdzie przyjęto założenie braku podatku.

Tak duże zyski z oszczędzania na lokacie są wynikiem wysokiej inflacji. Średnioroczna inflacja od roku 1999 wyniosła nieco poniżej 4%.

Drugie zestawienie - przy założeniu nie pobierania podatku po każdym zakończonym roku lokaty

• Oprocentowanie lokat w styczniu 2010: 4,3%
• rok 2009 = 5,9%. Zysk w 1 roku = 5,9%
• rok 2008 = 3,8%. Zysk w 2 lata = 9,9% (średniorocznie: 4,8%)
• rok 2007 = 3,5%. Zysk w 3 lata = 13,8% (średniorocznie: 4,4%)
• rok 2006 = 3,7%. Zysk w 4 lata = 18,0% (średniorocznie: 4,2%)
• rok 2005 = 5,2%. Zysk w 5 lat = 24,1% (średniorocznie: 4,4%)
• rok 2004 = 3,5%. Zysk w 6 lat = 28,5% (średniorocznie: 4,3%)
• rok 2003 = 4,5%. Zysk w 7 lat = 34,2% (średniorocznie: 4,3%)
• rok 2002 = 7,9%. Zysk w 8 lat = 44,8% (średniorocznie: 4,7%)
• rok 2001 = 15,0%. Zysk w 9 lat = 66,6% (średniorocznie: 5,8%)
• rok 2000 = 13,3%. Zysk w 10 lat = 88,7% (średniorocznie: 6,6%)
• rok 1999 = 11,8%. Zysk w 11 lat = 111,0% (średniorocznie: 7,0%)
• rok 1998 = 19,7%. Zysk w 12 lat = 152,6% (średniorocznie: 8,0%)
• rok 1997 = 18,9%. Zysk w 13 lat = 200,3% (średniorocznie: 8,8%)
• rok 1996 = 29,0%. Zysk w 14 lat = 287,4% (średniorocznie: 10,2%)
• rok 1995 = 33,0%. Zysk w 15 lat = 415,2% (średniorocznie: 11,5%)
• rok 1994 = 35,0%. Zysk w 16 lat = 595,5% (średniorocznie: 12,9%)
• rok 1993 = 38,0%. Zysk w 17 lat = 859,9% (średniorocznie: 14,2%)
• rok 1992 = 40,0%. Zysk w 18 lat = 1243,8% (średniorocznie: 15,5%)

Źródła danych

Bardzo ważny jest odpowiedni dobór danych dla obliczeń. Jako podstawę do obliczeń wybrałem oficjalne dane publikowane przez Narodowy Bank Polski. To tzw. stara i nowa statystyka stóp procentowych (dostępna na tej stronie - link aktualny na 28.07.2010). Nowa statystyka stóp procentowych dotyczy lokat po 1.01.2005 i taka została uwzględniona w zestawieniu. Oprocentowanie rachunków bankowych w latach 1992 do 1996 cytuję za wydawnictwem NBP w okresie transformacji, czasopismo Bank i Kredyt 5-6.2006.

Adres stron z danymi może się zmieniać - wybaczcie, ale nie jestem w stanie aktualizować takich informacji:)

Otrzymałem od jednego z czytelników link do niedawnej analizy przygotowanej przez jedną z firm Doradztwa finansowego. Tytuł artykułu “Jak opłaty wpływają na wyniki funduszy?”.

Główny przekaz tego artykułu to: “Wpływ, jaki na stopę zwrotu funduszu wynagrodzenie za zarządzanie funduszem, jest nawet kilkakrotnie większy od tego, który wywiera prowizja przy zakupie jednostek.”

Całkowicie się z tym nie zgadzam! Od dawna toczy się dyskusja na temat opłat w funduszach - warto wreszcie kilka faktów wyjaśnić.

Po pierwsze: opłata “za zarządzanie” jest ukryta w cenie funduszu

Dokładnie tak samo jak w cenie czekolady znajduje się już zysk producenta.

Tak samo w przypadku funduszu - jeżeli 7.06.2010 wycena funduszu Legg Mason Akcji to 307,21 to kupując ten fundusz zapłacę dokłądnie 307,21. Opłata jest już wliczona w cenę.

Fundusz inwestycyjny nie jest organizacją charytatywną. Jeżeli ja jestem zadowolony z zysku 18,5% to nie powinno mnie interesować ile zarobił na tym fundusz. Tym bardziej, że inne fundusze akcji w tym samym okresie zarabiały mniej (np. PKO Akcji).

Po drugie: opłata “za zarządzanie” nie wskazuje, który fundusz jest lepszy

Kierując się poziomem opłat inwestor powinien był wybrać fundusz PKO Akcji. Który, jak na fundusz akcji pobiera naprawdę bardzo niską opłatę za zarządzanie! Przecież, nie wybierze funduszu IDEA AKcji , który nie dość, że pobiera 3,5% to jeszcze ekstra 10% od nadwyżki zysku ponad benchmark! A co, nie dam im zarobić…

W rzeczywistości liczą się prawdziwe wyniki funduszy - czyli to co wpływa do naszej kieszeni. Czy wybierając np. samochód głównym kryterium jest to ile zarabia na tym salon samochodowy? Czy kupując piwo porównujemy zyski firm je produkujących?

Jak widać fundusz, który pobiera bardzo wysokie opłaty (niektórzy mogą powiedzieć wręcz “złodziejskie” ) uzyskał o wiele lepsze wyniki niż fundusz, który pobierał 2,5% opłaty za zarządzanie…

Kto nie chciał dać “zarobić” funduszowi IDEA po prostu sam zarobił mniej. Proste.

Po trzecie: na tę opłatę nie mamy wpływu

Po prostu jest jaka jest. Albo wybieramy fundusz, który po prostu lepiej zarabia. Albo stosujemy zasadę “psa ogrodnika”. Wolę zarobić mniej, ale niech tylko inni nie zarobią…

OK. Są tzw. inne kategorie uczestnictwa. Ale np. zainwestować 100.000 lub więcej tylko dlatego, aby fundusz pobierał nam o ułamek procenta mniejszą opłatę - a my w tym czasie będziemy cieszyć się tą małą zniżką jednocześnie spokojnie tracąc podczas spadków np. 20% jest całkowicie wbrew rozsądkowi. A do tego te zniżki w opłach zachęcają…

I słowo o prowizji przy kupnie funduszy

Przypomnijmy zdanie, które pojawia się w omawianym raporcie:

“Wpływ, jaki na stopę zwrotu funduszu wynagrodzenie za zarządzanie funduszem, jest nawet kilkakrotnie większy od tego, który wywiera prowizja przy zakupie jednostek.”

Takie sforumłowanie sugeruje, że prowizja zawsze jest pobierana. A tak nie jest!

Autorzy raportu dodatkowo podkreślają:

“Wpłacając do funduszu 100 zł, od którego zostanie potrącona 5-proc. prowizja, inwestujemy de facto 95 zł. Zatem, jeśli wartość jednostki wzrośnie do 150 zł, to nasza stopa zwrotu wyniesie 50 proc., a nie 57,9 proc., jak zapewne chciałoby to przedstawiać zarządzające funduszem towarzystwo funduszy inwestycyjnych (TFI).“

W rzeczywistości jedynie nieświadomy inwestor dokona zakupu funduszu w placówce bankowej i zapłaci tę opłatę 5%. Wielu po prostu skorzysta z takich miejsc, gdzie dokładnie te same fundusze zakupi bez prowizji i zysk wyniesie dokładnie 57,9%. Niestety - tego typu raporty nie pokazują takich możliwości, przez co wielu inwestorów po prostu nieświadomie płaci tego typu opłaty!

Zauważyłem pewną tendencję - osoby i firmy zajmujące się sprzedażą produktów inwestycyjnych (polisy inwestycyjne) jakoś (prawie) nigdy nie poinformuje, że są platformy, gdzie można kupić prawie 300 funduszy bez żadnych opłat i prowizji! (mBank, progress24)

Tym bardziej próby dowodzenia, lub budowy rankingów, które wskazują, że lepiej wybrać Fundusz A, gdyż pobiera mniejszą opłatę dystrybucyjną są całkowicie nietrafione. I do tego zamiast edukować ukrywają pewne oczywiste informacje.

Napisałem, że “na pierwszy rzut oka to informacja niewygodna”. I podtrzymuję to słowo.

Na teraz informację jak to jest możliwe przedstawiam na szkoleniach - zapraszam na nie także doradców finansowych aby wreszcie można było uzasadnić dlaczego polisa inwestycyjna da po prostu zarobić więcej w długim okresie przy wykorzsytaniu możliwości, które oferuje!

Jakiś czas temu miałem okazję uczestniczyć w prezentacji jednej z firm z branży finansowej. Temat - inwestowanie na rynku funduszy inwestycyjnych.

Częto na tego typu prezentacjach pojawia się porównanie funduszy do lokaty bankowej. I tak było tym razem.

Lokata: bezpieczna. Fundusze inwestycyjne: ryzykowne.

Strategia zysku 101 - pokazuje, że może być inaczej. Zobacz jak…

Przyzwyczailiśmy się już do tego, że w reklamach fundusze pokazują wyniki w odpowiednio dobranym okresie czasu. Tak jak np. fundusz Arka Akcji - zysk 50,8% w 5 lat (więcej na blogu Macieja Samcika z Gazety Wyborczej). Ale drobnym druczkiem podany jest okres inwestycji.

Pomijam tu brak próby porównania się do innych rodzajów funduszy - a przecież przez ostatnie 5 lat najgorsze fundusze pieniężne zarabiały podobnie…

Natomiast dziś trafiłem w sieci na bardzo ciekawą reklamę, która ciekawie wykorzystała mały druczek…